(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 192

॥ శ్రీః ॥
5.192. అధ్యాయః 192
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
స్థూణేన శిఖండిన్యై పునఃపుంస్త్వప్రత్యర్పణప్రతిజ్ఞాపనపూర్వకం తదీయస్త్రీత్వస్వీకారేణ స్వీయపుంస్త్వసమర్పణం ॥ 1 ॥
దాశార్ణకేన ఉపాయాత్ శిఖండినః పుంస్త్వం నిర్ధార్య స్వపురగమనం ॥ 2 ॥
అత్రాంతరే స్థూణగృహమాగతేన కుబేరేణ తంప్రతి స్త్రీత్వధారణస్య శిఖండిమరణావధికత్వరూపశాపదానం ॥ 3 ॥ పుంస్త్వప్రత్యర్పణాయ గతేన శిఖండినా స్థూణాత్తద్వృత్తాంతముపలభ్య హర్షాత్స్వగృహాగమనం ॥ 4 ॥
ఇతి భీష్మేణ దుర్యోధనంప్రతి శిఖండినా సహ స్వేన యుద్ధాకరణే కారణాభిధానం ॥ 5 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 5-193-0x(3933)(38449)
శిఖండివాక్యం శ్రుత్వాఽథ స యక్షో భరతర్షభ ।
ప్రోవాచ మనసా చింత్య దైవేనోపనిపీడితః ॥ 5-192-1(38450)
భవితవ్యం తథా తద్ధి మమ దుఃఖాయ కౌరవ।
భద్రే కామం కరిష్యామి సమయం తు నిబోధ మే ॥ 5-192-2(38451)
`స్వం తే పుంస్త్వం ప్రదాస్యామి స్త్రీత్వం ధారయితాఽస్మి తే'
కించిత్కాలం తు తే దాస్యే పుల్లింగం స్వమిదం తవ।
ఆగంతవ్యం త్వయా కాలే సత్యం చైవ వదస్వ మే ॥ 5-192-3(38452)
ప్రభుః సంకల్పసిద్ధోఽస్మి కామచారీ విహంగమః ।
మత్ప్రసాదాత్పురం చైవ త్రాహి బంధూంశ్చ కేవలం ॥ 5-192-4(38453)
స్త్రీలింగం ధారయిష్యామి తవేదం పార్థివాత్మజే।
సత్యం మే ప్రతిజానీహి కరిష్యామి ప్రియం తవ ॥ 5-192-5(38454)
శిఖండ్యువాచ। 5-192-6x(3934)
ప్రతిదాస్యామి భగవన్పులింగం తవ సువ్రత।
కించిత్కాలాంతరం స్త్రీత్వం ధారయస్వ నిశాచర ॥ 5-192-6(38455)
ప్రతియాతే దశార్ణే తు పార్థివే హేమవర్మణి ।
కన్యైవ హి భవిష్యామి పురుషస్త్వం భవిష్యసి ॥ 5-192-7(38456)
భీష్మ ఉవాచ। 5-192-8x(3935)
ఇత్యుక్త్వా సమయం తత్ర చక్రాతే తావుభౌ నృప ।
అన్యోన్యస్యానభిద్రోహే తౌ సంక్రామయతాం తతః ॥ 5-192-8(38457)
స్త్రీలింగం ధారయామాస స్థూణో యక్షోఽథ భారత ।
యక్షరూపం చ తద్దీప్తం శిఖండీ ప్రత్యపద్యత ॥ 5-192-9(38458)
తతః శిఖండీ పాంచాల్యః పుంస్త్వమాసాద్య పార్థివ ।
వివేశ నగరం హృష్టః పితరం చ సమాసదత్ ॥ 5-192-10(38459)
యథావృత్తం తు తత్సర్వమాచఖ్యౌ ద్రుపదస్య తత్।
`మాతుశ్చ రహితే రాజన్ప్రసాదం యక్షజం తదా।'
ద్రుపదస్తస్య తచ్ఛ్రుత్వా హర్షమాహారయత్పరం ॥ 5-192-11(38460)
సభార్యస్తచ్చ సస్మార మహేశ్వరవచస్తదా ।
తతః సంప్రేషయామాస దశార్ణాధిపతేర్నృపః ॥ 5-192-12(38461)
పురుషోఽయం మమ సుతః శ్రద్ధత్తాం మే భవానితి ।
అథ దాశార్ణకో రాజా సహసాభ్యాగమత్తదా ॥ 5-192-13(38462)
పాంచాలరాజం ద్రుపదం దుఃఖశోకసమన్వితః।
తతః కాంపిల్యమాసాద్య దశార్ణాధిపతిస్తతః ॥ 5-192-14(38463)
ప్రేషయామాస సత్కృత్య దూతం బ్రహ్మవిదాం వరం।
బ్రూహి మద్వచనాద్దూత పాంచాల్యం తం నృపాధమం ॥ 5-192-15(38464)
యన్మే కన్యాం స్వకన్యార్థే వృతవానసి దుర్మతే।
ఫలం తస్యావలేపస్య ద్రక్ష్యస్యద్య న సంశయః ॥ 5-192-16(38465)
ఏవముక్తశ్చ తేనాసౌ బ్రాహ్మణో రాజసత్తమ।
దూతః ప్రయాతో నగరం దాశార్ణనృపచోదితః ॥ 5-192-17(38466)
తతః ఆసాదయామాస పురోధా ద్రుపదం పురే।
తస్మై పాంచాలకో రాజా గామర్ఘ్యం చ సుసత్కృతం ॥ 5-192-18(38467)
ప్రాపయామాస రాజేంద్ర సహ తేన శిఖండినా ।
తాం పూజాం నాభ్యనందత్స వాక్యం చేదమువాచ హ ॥ 5-192-19(38468)
యదుక్తం తేన వీరేణ రాజ్ఞా కాంచనవర్మణా ।
యత్తేఽహమధమాచార దుహిత్రాఽస్ంయభివంచితః ॥ 5-192-20(38469)
తస్య పాపస్య కరణాత్ఫలం ప్రాప్నుహి దుర్మతే ।
దేహి యుద్ధం నరపతే మమాద్య రణమూర్ధని ॥ 5-192-21(38470)
ఉద్ధరిష్యామి తే సద్యః సామాత్యసుతబాంధవం ।
తదుపాలంభసంయుక్తం శ్రావితః కిల పార్థివః ॥ 5-192-22(38471)
దశార్ణపతినా చోక్తో మంత్రిమధ్యే పురోధసా।
అభవద్భరతశ్రేష్ఠ ద్రుపదః ప్రణయానతః ॥ 5-192-23(38472)
యదాహ మాం భవాన్బ్రహ్మన్సంబంధివచనాద్వచః ।
అస్యోత్తరం ప్రతివచో దూతో రాజ్ఞే వదిష్యతి ॥ 5-192-24(38473)
తతః సంప్రేషయామాస ద్రుపదోఽపి మహాత్మనే ।
హిరణ్యవర్మణే దూతం బ్రాహ్మణం వేదపారగం ॥ 5-192-25(38474)
తమాగంయ తు రాజానం దశార్ణాధిపతిం తదా।
తద్వాక్యమాదదే రాజన్యదుక్తం ద్రుపదేన హ ॥ 5-192-26(38475)
ఆగమః క్రియతాం వ్యక్తః కుమారోఽయం సుతో మమ ।
మిథ్యైతదుక్తం కేనాపి తదశ్రద్ధేయమిత్యుత ॥ 5-192-27(38476)
తతః స రాజా ద్రుపదస్య శ్రుత్వా।
విమర్శయుక్తో యువతీర్వరిష్ఠాః।
సంప్రేషయామాస సుచారురూపాః
శిఖండినం స్త్రీపుమాన్వేతి వేత్తుం ॥ 5-192-28(38477)
తాః ప్రేషితాస్తత్త్వభావం విదిత్వా
ప్రీత్యా రాజ్ఞే తచ్ఛశంసుర్హి సర్వం ।
శిఖండినం పురుషం కౌరవేంద్ర
దాశార్ణరాజాయ మహానుభావం ॥ 5-192-29(38478)
తతః కృత్వా తు రాజా స ఆగమం ప్రీతిమానథ।
సంబంధినా సమాగంయ హృష్టో వాసమువాస హ ॥ 5-192-30(38479)
శిఖండినే చ ముదితః ప్రాదాద్విత్తం జనేశ్వరః ।
హస్తినోఽశ్వాంశ్చ గాశ్చైవ దాసీర్బహుశతాస్తథా । 5-192031c పూజితశ్చ ప్రతియయౌ నిర్భర్త్స్య తనయాం కిల ॥ 5-192-31(38480)
వినీతకిల్విషే ప్రీతే హేమవర్మణి పార్థివే ।
ప్రతియాతే దశార్ణే తు హృష్టరూపా శిఖండినీ ॥ 5-192-32(38481)
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య కుబేరో నరవాహనః ।
లోకయాత్రాం ప్రకుర్వాణః స్థూణస్యాగాన్నివేశనం ॥ 5-192-33(38482)
స నద్గృహస్యోపరి వతమాన
ఆలోకయామాస ధనాధిగోప్తా।
స్థూణస్య యక్షస్య వివేశ వేశ్మ
స్వలంకృతం మాల్యగుణైర్విచిత్రైః ॥ 5-192-34(38483)
లాచైశ్చ గంధైశ్చ తథా వితానై-
రభ్యర్చితం ధృనధృపితం చ।
ధ్వజైః పతాకాభిరలంకృతం చ
భక్ష్యాన్నపేయామిపదత్తమోదం ॥ 5-192-35(38484)
తత్స్థానం తస్య దృష్ట్వా తు సర్వతః సమలంకృతం।
మణిరత్నసువర్ణానాం మాలాభిః పరిపూరితం ॥ 5-192-36(38485)
నానాకుసూమగంధాఢ్యం సిక్తసంమృష్టశోభితం ।
అథాబ్రవీద్యక్షపతిస్తాన్యక్షాననుగాంస్తదా ॥ 5-192-37(38486)
స్వలంకృతమిదం వేశ్మ స్థూణస్యామితవిక్రమాః ।
నోపసర్పతి మాం చైవ కస్మాదద్య స మందధీః ॥ 5-192-38(38487)
యస్మాజ్జానన్స మందాత్మా మామసౌ నోపసర్పతి ।
తస్మాత్తస్మై మహాదండో ధార్యః స్యాదితి మే మతిః ॥ 5-192-39(38488)
యక్షా ఊచుః । 5-192-40x(3936)
ద్రుపదస్య సుతా రాజన్రాజ్ఞో జాతా శిఖండినీ।
తస్యా నిమిత్తే కస్మింశ్చిత్ప్రాదాత్పురుషలక్షణం ॥ 5-192-40(38489)
అగ్రహీల్లక్షణం స్త్రీణాం స్త్రీభూతా తిష్ఠతే గృహే।
నోపసర్పతి తేనాసౌ సవ్రీడః స్త్రీసరూపవాన్ ॥ 5-192-41(38490)
ఏతస్మాత్కారణాద్రాజన్స్థూణో న త్వాఽద్య సర్పతి।
శ్రుత్వా కురు యథాన్యాయం విమానమిహ తిష్ఠతాం ॥ 5-192-42(38491)
ఆనీయతాం స్థూణ ఇతి తతో యక్షాధిపోఽబ్రవీత్ ।
కర్తాస్మి నిగ్రహం తస్య ప్రత్యువాచ పునః పునః ॥ 5-192-43(38492)
సోఽభ్యగచ్ఛత యక్షేంద్రమాహూతః పృథివీపతే।
స్త్రీమరూపో మహారాజ తస్థౌ వ్రీడాసమన్వితః ॥ 5-192-44(38493)
తం శశాపాథ సంక్రుద్ధో ధనదః కురూనందన ।
ఏవమేవ భవత్వద్య స్త్రీత్వం పాపస్య గుహ్యకాః ॥ 5-192-45(38494)
తతోఽబ్రవీద్యక్షపతిర్మహాత్మా
యస్మాదదాస్త్వవమన్యేహ యక్షాన్।
శిఖండినో లక్షణం పాపబుద్ధే
స్త్రీలక్షణం చాగ్రహీః పాపకర్మన్ ॥ 5-192-46(38495)
అప్రవృత్తం సుదుర్బుద్ధే యస్మాదేతత్త్వయా కృతం।
తస్మాదద్య ప్రభృత్యేవ స్త్రీ త్వం సా పురుషస్తథా ॥ 5-192-47(38496)
తతః ప్రసాదయామాసుర్యక్షా వైశ్రవణం కిల।
స్థూణస్యార్థే కురుష్వాంతం శాపస్యేతి పునః పునః ॥ 5-192-48(38497)
తతో మహాత్మా యక్షేంద్రః ప్రత్యువాచానుగామినః ।
సర్వాన్యక్షగణాంస్తాత శాపస్యాంతచికీర్షయా ॥ 5-192-49(38498)
శిఖండిని హతే యక్షాః స్వం రూపం ప్రతిపత్స్యతే ।
స్థూణో యక్షో నిరుద్వేగో భవత్వితి మహామనాః ॥ 5-192-50(38499)
ఇత్యుక్త్వా భగవాందేవో యక్షరాజః సుపూజితః ।
ప్రయయౌ సహితః సర్వైర్నిమేషాంతరచారిభిః ॥ 5-192-51(38500)
స్థూణస్తు శాపం సంప్రాప్య తత్రైవ న్యవసత్తదా।
సమయే చాగమూత్తూర్ణం శిఖండీ తం క్షపాచరం ॥ 5-192-52(38501)
సోఽభిగంయాబ్రవీద్వాక్యం ప్రాప్తోఽస్మి భగవన్నితి।
తమబ్రవీత్తతః స్థూణః ప్రీతోఽస్మీతి పునః పునః ॥ 5-192-53(38502)
ఆర్జవేనాగతం దృష్ట్వా రాజపుత్రం శిఖండినం ।
సర్వమేవ యథావృత్తమాచచక్షే శిఖండినే ॥ 5-192-54(38503)
భీష్మ ఉవాచ। 5-192-55x(3937)
శప్తో వైశ్రవణేనాహం త్వత్కృతే పార్థివాత్మజ ।
గచ్ఛేదానీం యథాకామం చర లోకాన్యథాసుఖం ॥ 5-192-55(38504)
దిష్టమేతత్పురా మన్యే న శక్యమతివర్తితుం ।
గమనం తవ చేతో హి పౌలస్త్యస్య చ దర్శనం ॥ 5-192-56(38505)
భీష్మ ఉవాచ। 5-192-57x(3938)
ఏవముక్తః శిఖండీ తు స్థూణయక్షేణ భారత ।
ప్రత్యాజగామ నగరం హర్వేణ మహతావృతః ॥ 5-192-57(38506)
పూజయామాస వివిధైర్గంధమాల్యైర్మహాధనైః ।
ద్విజాతీందేవతాశ్చైవ చైత్యానథ చతుష్పథాన్ ॥ 5-192-58(38507)
ద్రుపదః సహ పుత్రేణ సిద్ధార్థేన శిఖండినా ।
ముదం చ పరమాం లేభే పాంచాల్యః సహ బాంధవైః ॥ 5-192-59(38508)
శిష్యార్థం ప్రదదౌ చాథ ద్రోణాయ కురుపుంగవ ।
శిఖండినం మహారాజ పుత్రం స్త్రీపూర్విణం తథా ॥ 5-192-60(38509)
ప్రతిపేదే చతుష్పాదం ధనుర్వేదం నృపాత్మజః।
శిఖండీ సహ యుష్మాభిర్ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః ॥ 5-192-61(38510)
మమ త్వేతచ్చరాస్తాత యథావత్ప్రత్యవేదయన్ ।
జడాంధబధిరాకారా యే ముక్తా ద్రపదే మయా ॥ 5-192-62(38511)
ఏవమేష మహారాజ స్త్రీ పుమాంద్రుపదాత్మజః ।
స సంభూతః కురుశ్రేష్ఠ శిఖండీ రథసత్తమః ॥ 5-192-63(38512)
జ్యేష్ఠా కాశిపతేః కన్యా అంబా నామేతి విశ్రుతా ।
ద్రుపదస్య కులే జాతా శిఖండీ భరతర్షభ ॥ 5-192-64(38513)
నాహమేనం ధనుష్పాణిం యుయుత్సుం సముపస్థితం ।
ముహూర్తమపి పశ్యేయం ప్రహరేయం న చాప్యుత ॥ 5-192-65(38514)
వ్రతమేతన్మమ సదా పృథివ్యామపి విశ్రుతం ।
స్త్రియాం స్త్రీపూర్వకే చైవ స్త్రీనాంని స్త్రీసరూపిణి ॥ 5-192-66(38515)
న ముంచేయమహం బాణమితి కౌరవనందన ।
న హన్యామహమేతేన కారణేన శిఖండినం ॥ 5-192-67(38516)
ఏతత్తత్త్వమహం వేద జన్మ తాత శిఖండినః ।
తతో నైనం హనిష్యామి సమరేష్వాతతాయినం ॥ 5-192-68(38517)
యది భీష్మః స్త్రియం హన్యాత్సంతః కుర్యుర్విగర్హణం ।
నైనం తస్మాద్ధనిష్యామి దృష్ట్వాపి సమరే స్థితం ॥ 5-192-69(38518)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-192-70x(3939)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు కరవ్యో రాజా దుర్యోధనస్తదా।
ముహూర్తమివ స ధ్యాత్వా భీష్మే యుక్తమమన్యత ॥ ॥ 5-192-70(38519)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి అంబోపాఖ్యానపర్వణి ద్వినవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-192-4 విహంగమః ఆకాశగామీ ॥
5-192-8 అభిసందేహే ఇతి ఝo పాఠః।
సందేహే లింగే సంయగ్ దిహ్యతే ఉపచీయేతే రతికాలే ప్రథేతే ఇతి వ్యుత్పత్తేరితి తత్రార్ధః ॥
5-192-24 ఉత్తరం ఉత్కృష్టతరం ॥
5-192-27 ఆగమః పరీక్షా ॥
5-192-61 చతుష్పాదం గ్రహణధరణప్రయోగప్రాతీకారైశ్చతుర్భిః పాదైర్యుక్తం ॥ 5-192-

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.